Aktualności


Aktualności

21-04-2016

Jaką wkładkę gramofonową wybrać?

Wkładka to bardzo istotny element każdego gramofonu. To niewielkie urządzenie, które odczytuje pofalowanie rowka płyty i zamienia je na sygnał audio, może wiernie odtworzyć zapisany w winylu dźwięk lub – jeśli jej jakość nie jest odpowiednia – skutecznie zdegradować muzyczne doznania. Jaki model wybrać, żeby osiągnąć najlepszy efekt?

 Wkładki gramofonowe

Analogowe brzmienie wychodzi szeroko poza audiofilski świat. To fakt, który potwierdzają bardzo liczne wydania winylowych wersji albumów najlepszych światowych artystów, jak też kolejne promocje analogowych płyt, organizowane przez tak masowe kanały sprzedaży jak np. sklepy wielkopowierzchniowe czy dyskonty. Ciepłe brzmienie gramofonu pokochali millenialsi, na nowo odkrywają je również ci, którzy ostatni raz z czarnym krążkiem mieli do czynienia dwadzieścia… trzydzieści lat temu.

Niezależnie od tego, czy kupujemy nowy gramofon, czy wracamy do urządzenia, które już posiadamy, bardzo ważnym składnikiem niepowtarzalnego brzmienia, jakie oferują gramofony, jest wkładka gramofonowa – mówią eksperci Top Hi-Fi & Video Design i radzą, jak dobrać właściwy model do Twoich potrzeb.

Niewielki mocarz

Wkładka to kluczowy element każdego gramofonu. Zamocowana na jej  końcu igła bezpośrednio styka się z płytą winylową i odczytuje informacje zapisane na jej powierzchni. Dlatego tak ważne jest tutaj, aby igła możliwie jak najwierniej odwzorowywała to, co rylec głowicy zapisał na powierzchni płyty-matki, która posłużyła do stworzenia matrycy, powielającej ją w tysiącach egzemplarzy. To właśnie od wkładki i jej igły zależy, jakie brzmienie gramofon wydobędzie z płyty. Ile będzie w nim głębi, jak precyzyjnie zarysowany zostanie detal i jaka będzie barwa odtwarzanej muzyki. Nic więc dziwnego, że choć niewielka, wkładka pełni w gramofonie aż tak ważną rolę, decydując o jakości muzycznych wrażeń.

Wybór właściwej oznacza świadome poruszanie się między oznaczeniami. Ich prawidłowe odczytanie i dobór do naszych potrzeb to klucz do wymarzonego brzmienia. Jak poradzić sobie z tym w praktyce, pokażemy na przykładzie wkładek dwóch czołowych producentów – japońskiej marki Audio-Technica oraz duńskiego Ortofona. 

MM czy MC?

To dwa rodzaje wkładek, z którymi spotkamy się w salonie hi-fi. Różnią się one od siebie budową i sposobem zamiany sił oddziaływujących na igłę w impulsy elektryczne. Nie bez znaczenia jest tu również łatwość wymiany igły i… cena urządzenia.

Wkładka MM (Moving Magnet) to najczęściej spotykany rodzaj wkładki. Popularność swą zawdzięcza po części niższej niż w przypadku typu MC cenie oraz możliwości wymiany samej tylko igły, gdy ta zużyje się lub ulegnie zniszczeniu. Nazwa tej wkładki pochodzi od jej konstrukcji, wykorzystującej przymocowany do wspornika igły magnes, który porusza się pomiędzy dwoma zestawami (po jednym dla każdego z kanałów) stałych cewek. To tworzy bardzo niewielki generator elektromagnetyczny. Gdy magnes wibruje na skutek drgań odczytywanych z płyty przez igłę, w cewkach powstaje bardzo niewielkie napięcie, które przekazywane jest potem do wzmacniacza. 

Wkładki MM to rozwiązanie dla tych miłośników analogowego brzmienia, dla których istotna jest relacja jakości brzmienia do ceny. Zaletą tego rodzaju jest także stosunkowo wysoki poziom napięcia, sięgający nawet do 7.5 mV. Słabszą stroną wkładek MM jest  większa masa, a zatem również problemy z tłumieniem drgań i nieco słabszy współczynnik odwzorowania zapisanego na płycie dźwięku.

Audio-Technica AT-95E
Na zdjęciu wkładka MM  Audio-Technica AT 95E. Urządzenie charakteryzuje wysoki stopień odwzorowania sygnału audio i bardzo dobra separacja kanałów.

Wkładka MC (Moving Coil) to nieco inne rozwiązanie konstrukcyjne, które de facto odwraca układ elektromagnetyczny stosowany w typie MM. W tym przypadku to cewki są przymocowane do wspornika igły i poruszają się w polu magnetycznym wytwarzanym przez stały magnes. Cewki są w tym przypadku bardzo małe i nawinięte z bardzo cienkiego drucika. Ze względu na ograniczenia masowe, liczba uzwojeń w takim przypadku musi być bardzo niewielka, co w rezultacie sprawia, że sygnał wkładki MC osiąga poziom zaledwie kilkuset mikrowoltów. To z kolei czyni go bardziej podatnym na szum i pojawianie się przydźwięków, czyli zakłóceń w formie buczenia lub brzęczenia.

Niepodważalną zaletą wkładki MC jest mniejsza masa własna układu igła-cewki-magnes co pozwala na dokładniejsze śledzienie zapisu rowka płyty, a w rezultacie bardziej detaliczny dźwięk. Decydując się na tę wkładkę, należy jednak pamiętać, że jest ona bardziej kosztownym rozwiązaniem i ze względów konstrukcyjnych, samodzielna wymiana igły nie jest możliwa. Powinniśmy także pamiętać, iż ze względu na znacznie niższy poziom sygnału, wkładka MC wymaga współpracy ze wzmacniaczem przystosowanym do obsługi sygnału MC.

Audio-Technica AT-OC9/III
Wkładka MC Audio-Technica AT-OC9/III zapewnia precyzyjny transfer sygnałów odczytanych przez igłę, natomiast jego unikalna konstrukcja pozwala na uzyskanie doskonałej separacji stereo i… długotrwałą eksploatację. 

Mono czy stereo?

Typ wkładki musi być także dostosowany do systemu, w jakim zapisane są płyty, które będzie odtwarzać. Oczywiście od wielu dekad standardem są płyty stereofoniczne, jednak kolekcjonerskie wydania i historyczne edycje mogą być zapisane w formacie monofonicznym. Pamiętajmy, że wkładki monofoniczne nie nadają się do odtwarzania płyt stereofonicznych. Jeżeli będziemy próbować odtworzyć płytę stereofoniczną używając wkładki monofonicznej to siły oddziaływujące na igłę będą poruszały całe ramię, co zakończy się zniszczeniem płyty.

Szlif ma znaczenie

Podobnie jak wkładki tak i igły mają różną budowę i kształt, czyli ich szlif, co obrazuje poniższa grafika.

Podział wkładek gramofonowych

Najbardziej przystępne cenowo modele igieł najczęściej posiadają szlif sferyczny. To dobra podstawa, od której warto rozpocząć przygodę z analogowym brzmieniem.

Audio-Technica AT-91

Przykładem wkładki w której zastosowano taki szlif igły jest bardzo szeroko stosowana wkładka firmy Audio-Technika AT91BL. Igła ta charakteryzuje się stosunkowo małą powierzchnią styku ze zboczami rowka.

Audio-Technica VM530EN

Szlif eliptyczny, który Charakteryzuje nieco większy styk igły ze zboczami rowka, w porównaniu ze szlifem sferycznym, pozwala na dokładniejsze odwzorowanie materiału dźwiękowego. Takie rozwiązanie znajdziemy np. we wkładce MM Audio-Technica VM530EN. Urządzenie cieszy się szczególnym uznaniem dzięki temu, że potrafi odtwarzać dźwięk dokładnie w ten sposób, w jaki głowica matrycy tworzy rowki na płycie.

Audio-Technica AT33EV

Igłę o szlifie eliptycznym posiada również znana wśród miłośników analogowego brzmienia „trzydziestka trójka”, czyli AT33EV (MC). Oparta na rozwiązaniach konstrukcyjnych jubileuszowego modelu AT33ANV, charakteryzuje się zwiększoną wytrzymałością wspornika, wykonanego z duraluminium.

MC Quinted Red marki Ortofon 

Spotkamy ją również we wkładce MC Quinted Red marki Ortofon, będącej standardowym wyposażeniem gramofonu Pro-Ject RPM 5 Carbon.

Audio-Technica VM750SH 

Szlif Shibata znajdziemy na przykład we wkładce Audio-Technica VM750SH oraz na przykład w Ortofonie Cadenza Black. Szlif ten pozwala uzyskać dłuższą powierzchnie boczną igły na styku ze zboczami rowka, co w efekcie pozwala na jeszcze dokładniejsze odwzorowanie śladu i przekłada się na dokładny, czysty dźwięk bez zniekształceń.

Audio-Technica VM540ML

Szlif MicroLine charakteryzuje się mniejszym promieniem krzywizny, a co za tym idzie węższą końcówką igły. Dzięki temu podczas odtwarzania znajduje się ona blisko dna rowka płyty.

Co więcej, przy szlifie Microline powierzchnia styku jest najdłuższa z opisanych tu rodzajów szlifów. Pozwala to maksymalnie odwzorować zapisany mechanicznie materiał dźwiękowy, gwarantując dużo wyższą kulturę dźwięku. Przykładem takiej wkładki jest VM540ML (MM) firmy Audio-Technika.

Ortofon

Inną odmianą szlifu Shibata jest Super Fine Line. Profil igły w tym szlifie pozwala na śledzenie wysokich częstotliwości, natomiast większa powierzchnia zapewnia większą ochronę płyt przed zużyciem. Takie szlify proponuje np. Ortofon w modelu Salsa, dostępnym na zamówienie w salonach Top Hi-Fi & Video Design.

Graj zgodnie z regułami

Musimy pamiętać że zarówno igła, jak i wkładka, ulegają zużyciu i wymagają regularnej wymiany. Niektóre wkładki posiadają system wymiany igieł, dzięki któremu możemy samodzielnie zmienić igłę na nową (np. wkładka Audio-Technica AT 91).

W przypadku wkładek droższych samodzielna wymiana igły może być niemożliwa. Wówczas konieczny będzie zakup nowego urządzenia. A to nierzadko wydatek rzędu kilkuset – kilku tysięcy złotych.

Ciekawym rozwiązaniem jest tu program autoryzowanej wymiany wkładek MC, jaki prowadzi Audio-Technica. W jego ramach posiadacze wkładek, które w trakcie użytkowania uległy zużyciu, mogą odnieść je do autoryzowanego salonu partnerskiego marki i uzyskać identyczny lub wyższy model na preferencyjnych warunkach. Warunkiem jest jedynie to, by igła uległa zużyciu, a nie zniszczeniu. 

Czas pracy wkładek czasami określają sami  producenci, podając liczbę godzin pracy wkładki lub igły. Warto tego przestrzegać, gdyż właściwości mechaniczne zawieszenia wspornika zmieniają się z czasem odtwarzania i sama igła ulega zużyciu. A zużyta igła to… wysokie ryzyko zniszczenia płyty.

Stąd tak ważne jest przestrzeganie zasad korzystania z wkładki. Większość wymaga jedynie podłączenia do uprzednio skalibrowanego ramienia.

Komfort pracy z wkładką gramofonową podniesiemy również regularnie czyszcząc igłę (np. z pomocą stylus cleanera marki Thorens) oraz… dbając o same płyty. Właściwa konserwacja, z użyciem przeznaczonego do tego celu zestawu do czyszczenia płyt gramofonowych, pozwoli ograniczyć możliwość porysowania płyty, zmniejszyć ilość zabrudzeń pojawiających się w jej rowkach oraz zmniejszyć ryzyko zanieczyszczenia wkładki. I tym samym wydłuży czas jej pracy na najwyższym poziomie.

Kiedy jednak dobiegnie on końca, warto odpiąć od ramienia zużytą wkładkę i wybrać się z nią do salonu Hi-Fi. Pracujący tam doradcy pomogą ocenić stopień zużycia naszej igły i dobrać nową – optymalnie dostosowaną do modelu gramofonu, który posiadamy.

 

 

Artykuł stworzono przy wsparciu doradców Top Hi-Fi & Video Design – specjalistycznych salonów audio-video, powstałych ponad 20 lat temu, aby pomagać klientom w doborze i budowaniu wymarzonych systemów audio-video.

Potrzebujesz pomocy? Skontaktuj się z jednym z naszych salonów. Bez pośpiechu, przy filiżance dobrej kawy i w miłej atmosferze postaramy Ci się pomóc, a nasi konsultanci odpowiedzą na każde Twoje pytanie. Adresy salonów znajdziesz u dołu strony głównej Top Hi-Fi & Video Design. 

Jeżeli jesteś zainteresowany najnowszymi informacjami i specjalnymi ofertami, zapisz się na nasz newsletter.

Produkty


AT91BL

Audio-Technica
Akcesoria gramofonowe
119 zł
89 zł

AT33EV

Audio-Technica
Wkładki gramofonowe
2 599 zł

AT-OC9/III

Audio-Technica
Wkładki gramofonowe
2 899 zł
2 599 zł

ATN95E

Audio-Technica
Akcesoria gramofonowe
119 zł
99 zł

VM530EN

Audio-Technica
Wkładki gramofonowe
949 zł

VM540ML

Audio-Technica
Wkładki gramofonowe
1 249 zł

VM750SH

Audio-Technica
Wkładki gramofonowe
1 999 zł

Przewodniki

Chcesz skompletować swój pierwszy zestaw audio?
Chciałbyś pogłębić swoją wiedzę? Zapraszamy do
zapoznania się z naszymi przewodnikami.

Salony sprzedaży


Bydgoszcz
Katowice
Kielce
Kraków
Lublin
Łódź
Poznań (Woźna)
Poznań (Posnania)
Sopot
Szczecin
Warszawa (Andersa)
Warszawa (Naruszewicza)
Warszawa (Nowogrodzka)
Wrocław