JAKIE KINO DOMOWE?

Rozpoczynając swoją przygodę z kinem domowym warto odpowiedzieć sobie na pytanie, czy zamierzamy uzyskać podobne efekty audiowizualne, a nawet lepsze, jak w prawdziwej sali kinowej, czy też chcemy cieszyć się fantastycznymi wrażeniami audio-wideo, ale bez konieczności inwestowania znacznych środków finansowych.

Wybierając dobre kino domowe podstawową kwestią jest odpowiedzenie sobie na pytanie – z ilu i jakich głośników ma się składać nasz system kina domowego oraz jak je rozmieścimy. Nawet najambitniejsze plany mogą zostać pokrzyżowane przez prozaiczny brak możliwości umieszczenia głośników efektowych na ścianie czy suficie.

Decydując się na uzyskanie maksymalnej wierności akustycznej możemy zaprojektować swoją własną salę kinową – ze specjalnymi fotelami, nastrojowym oświetleniem czy elektrycznie regulowanymi zasłonami, które skutecznie zablokują dostęp światła słonecznego, a przede wszystkim wysokiej klasy projektorem o wysokiej rozdzielczości lub telewizorem klasy premium oraz rozbudowanym, nawet 11.2.4-kanałowym nagłośnieniem (kompatybilnym z dźwiękiem Dolby Atmos). Takie kino domowe propozycja dla najbardziej wymagających.

Dobra wiadomość jest taka, że już znacznie prostsze rozwiązania pozwalają uzyskać zadowalające efekty. Niekiedy wystarczy nawet tanie kino domowe. W przypadku kompromisu nie tylko zaoszczędzimy pieniądze, lecz także uprościmy całą instalację – mniej rozbudowany system można ustawić nawet w salonie dziennym. W pełni zadowalające efekty zapewni nam zestaw kina domowego składający się ze źródła audio-wideo, np. odtwarzacza Blu-ray/DVD bądź tunera telewizji kablowej lub satelitarnej, kolumn głośnikowych oraz amplitunera kina domowego (lub procesora AV współpracującego ze wzmacniaczem mocy).

Mniej wymagającym oraz początkującym kinomanom można polecić zestawy 5.1-kanałowe, będące najprostszymi systemami kina domowego. Optymalnym rozwiązaniem są systemy 7.1-kanałowe, które gwarantując prawdziwe efekty przestrzenne są tylko nieznacznie droższe niż zestawy kina domowego 5.1-kanałowe, a przy tym dużo tańsze i prostsze w instalacji niż najbardziej rozbudowane systemy 11.2-kanałowe.

Coraz częściej w domowych wnętrzach zaczynają gościć również kino domowe obsługujące najnowsze standardy dźwiękowe 3D, takie jak Dolby Atmos czy DTS:X, wykorzystujące nie tylko głośniki frontowe, tylne, boczne i centralny, lecz także sufitowe (lub specjalne przystawki głośnikowe dostarczające dźwięk z góry, odbity od sufitu). Ciekawą alternatywą, w szczególności dla zestawów 5.1- oraz 7.1-kanałowych, są soundbary i cyfrowe projektory dźwięku, które dostarczają przestrzenny dźwięk z jednego urządzenia. Kolejną opcją jest połączenie standardowego zestawu stereo do słuchania muzyki z dodatkowymi głośnikami bezprzewodowymi, które mogą pełnić rolę tylnych głośników efektowych.

Jakie kino domowe wybrać i o co chodzi z cyferkami?

Wymieniane wcześniej liczby określają liczbę głośników tworzących zestaw kina domowego. Pierwsza cyfra od lewej informuje o liczbie pełnozakresowych kanałów audio w systemie (pełnozakresowy, tj. obsługujący pełen zakres częstotliwości dźwiękowych, od basu do wysokich tonów). Druga cyfra informuje o liczbie głośników obsługujących najniższe częstotliwości (kanał LFE – low frequency effects), który odnosi się do kanału subwoofera.
Kanał ten przeznaczony jest wyłącznie dla częstotliwości poniżej 120 Hz. Trzeba jednak pamiętać, że duża część basu może być kierowana również do głośników frontowych. Zadaniem kanału LFE jest zapewnienie brzmieniu dodatkowego „kopa”, kiedy wymaga tego odtwarzana ścieżka dźwiękowa. Trzecia, ostatnia cyfra, odnosi się do systemu Dolby Atmos i określa liczbę głośników sufitowych lub promieniujących od góry (przystawek głośnikowych).

Typowy system 5.1- lub 7.1-kanałowy powinien obejmować – odpowiednio – pięć lub siedem pełnozakresowych kolumn głośnikowych oraz jeden subwoofer dla kanału LFE. W przypadku systemów wykorzystujących dwa subwoofery mówi się o układzie 5.2, 7.2, itd. Czysty dźwięk surround i prawdziwie spektakularne efekty przestrzenne to domena systemów z głośnikami sufitowymi, takich jak np. Dolby Atmos 7.2.4-kanałowy.

PrZYKŁADOWE KONFIGURACJE:

System 5.1

  • 2 x przednie kolumny głośnikowe
  • 1 x głośnik kanału centralnego
  • 2 x tylne efektowe kolumny głośnikowe
  • 1 x subwoofer

system 7.1

System 7.1 zawiera te same pięć kanałów co w systemie 5.1, ale z dodatkowymi dwoma głośnikami efektowymi.

  • 2 x przednie kolumny głośnikowe
  • 1 x głośnik kanału centralnego
  • 2 x boczne efektowe kolumny głośnikowe
  • 2 x tylne efektowe kolumny głośnikowe

system 9.1

W systemie 7.1.2-kanałowym oprócz głośników tworzących system 7.1 znajdują się dodatkowo dwa głośniki sufitowe.

  • 2 x przednie kolumny głośnikowe
  • 1 x głośnik kanału centralnego
  • 2 x tylne efektowe kolumny głośnikowe
  • 2 x boczne efektowe kolumny głośnikowe
  • 1 x subwoofer
  • 2 x głośniki sufitowe

Źródła dźwięku i obrazu w kinie domowym

Źródłowy materiał dla Twojego kina domowego może pochodzić z różnych urządzeń. Do najpopularniejszych należą m.in. odtwarzacz Blu-ray, odtwarzacz DVD, dekoder telewizji kablowej lub satelitarnej, a także strumieniowy serwis internetowy.

Odtwarzacz Blu-ray

Zapewnia doskonałą jakość dźwięku i obrazu wysokiej rozdzielczości. Odtwarzacz Blu-ray jest kompatybilny wstecznie z płytami DVD i CD, czasami obsługuje również inne, bardziej zaawansowane formaty, np. SACD.

Odtwarzacz DVD

DVD to format będący poprzednikiem Blu-ray i wciąż szeroko wykorzystywany do nagrywania i odtwarzania nagrań wideo. Odtwarzacz DVD zapewnia stosunkowo dobrą jakość dźwięku i obrazu, ale oferuje znacznie niższy poziom jakości niż odtwarzacz Blu-ray, zwłaszcza w porównaniu z Blu-ray 4K (zapewniającym rozdzielczość 3840 x 2160 pikseli lub skalowanie obrazu do Ultra HD).

Telewizja kablowa lub satelitarna

Większość nadawców oferuje obecnie wideo w jakości HD, a także wysokiej jakości cyfrowy dźwięk (niekiedy także dźwięk przestrzenny). Aby z nich skorzystać niezbędny jest kompatybilny dekoder telewizji kablowej lub satelitarnej, albo specjalna karta wpięta do slotu w telewizorze (tzw. modułu CAM).

StrEAMING wideo

Obecnie na rynku dostępna jest szeroka gama różnorodnych internetowych serwisów strumieniowych, które oferują wideo w jakości Ultra HD. Jednym z najpopularniejszych jest Netflix. Dostęp do serwisów możliwy jest za pośrednictwem większości telewizorów „smart”, sieciowych odtwarzaczy Blu-ray, ale także konsol do gier.

EKRAN w systemie kina domowe

Jaki rodzaj ekranu wykorzystasz do projekcji filmów? Czy będzie to wyspecjalizowany system kina domowego z sufitowym projektorem i ekranem do wyświetlania? Być może będzie to telewizor ustawiony w Twoim salonie? Wybór właściwego ekranu do wyświetlania filmów jest kolejnym kluczowym etapem podczas budowania systemu kina domowego. Przy zakupie telewizora upewnij się, czy wybrany model ma odpowiednią liczbę i rodzaj złączy – obecnie najpowszechniej wykorzystywane jest złącze HDMI. W połączeniu z funkcją ARC (zwrotny kanał audio) lub jest ulepszoną wersją, czyli eARC (Enhanced Audio Return Channel) i standardem CEC (Consumer Electronics Control) upraszcza ono podłączenie źródła dźwięku i obrazu, ułatwiając przy tym jego obsługę.

ZESTAW KINA DOMOWEGO – GŁOŚNIKI

Większość zestawów kina domowego budowana jest jako systemy 5.1- lub 7.1-kanałowe, chociaż oczywiście spotykane są dużo bardziej rozbudowane. Pozostańmy przy systemie 7.1.2 i podsumujmy rolę poszczególnych kolumn głośnikowych w nim wykorzystywanych.

GŁOŚNIKI Przednie

To główne głośniki, które zazwyczaj są podstawą systemu, obsługującą większość efektów dźwiękowych i część dialogów. Mogą być wykorzystywane do odtwarzania audio w klasycznym trybie stereofonicznym.

GŁOŚNIK Centralny

Zwykle jest to charakterystyczna, ustawiona poziomo konstrukcja. Najważniejszym zadaniem głośnika kanału centralnego jest odtwarzanie dialogów oraz głosu lektora. Głośnik centralny zwykle umieszczany jest bezpośrednio pod lub nad ekranem, aby odpowiednio „powiązać” z nim dźwięk.

GŁOŚNIKI Efektowe

W zależności od złożoności systemu kina domowego wykorzystuje się różną ich liczbę i nieco inaczej rozstawia wokół tzw. sweet spotu, czyli miejsca najlepszego odsłuchu. Odpowiadają one przede wszystkim za przestrzenność dźwięku. Dźwięki otoczenia lub efekty, które z założenia mają otaczać słuchacza i wywołać wrażenie przestrzeni podczas odtwarzania materiału audio, np. podczas przejeżdżającego na ekranie pojazdu czy przelatującego samolotu.
W najbardziej zaawansowanych systemach kina domowego stosowane są głośniki efektowe górne (sufitowe). Zapewniają one większą przestrzenność sceny dźwiękowej nad widzami i zwiększają precyzję dźwiękowych efektów filmowych w płaszczyźnie pionowej.

Subwoofer

Głośnik odpowiedzialny przede wszystkim za przetwarzanie niskich tonów w systemie kina domowego. „Obsługuje” większość uderzeń i „grzmotów” nagranych na ścieżce dźwiękowej. Jeżeli chcesz poczuć potęgę dźwięku, nie możesz o tym głośniku zapomnieć!

Jak ustawić głośniki kina domowego?

Poniżej prezentujemy kilka ogólnych zasad ustawienia kolumn głośnikowych w systemie kina domowego. Pamiętajcie jednak, że zalecenia te nie są jedynymi możliwymi. Każdy system i każde pomieszczenie odsłuchowe mają swoje szczególne wymagania, które wymuszają pewne modyfikacje. Jednak, jeżeli zbyt mocno oddalisz się od tych zasad, możesz spowodować więcej problemów z dźwiękiem przestrzennym, niż będziesz w stanie rozwiązać. Poniższe wskazówki pozwolą Ci też ocenić, ile potrzeba miejsca na Twój wymarzony system kina domowego.

Kolumny przednie – lewa i prawA

Te kolumny głośnikowe powinny stać równomiernie po obu stronach ekranu i być skierowane pod kątem 45 stopni w stronę widza ustawionego centralnie, na wprost ekranu. Większość frontowych kolumn głośnikowych gra dobrze wtedy, gdy odsunięte są od ścian bocznych i ściany znajdującej się za kolumnami. Upewnij się, że obie kolumny ustawione są w tej samej płaszczyźnie. Oznacza to, że powinny znajdować się na tej samej wysokości, z przetwornikami wysokotonowymi umieszczonymi na poziomie uszu słuchacza siedzącego w sweet spocie. Obie kolumny przednie powinny być ustawione w takiej samej odległości od widza.

PRZEDNI GŁOŚNIK Centralny

Głośnik kanału centralnego musi znajdować się blisko ekranu. W miarę możliwości ustaw go tak, aby jego przetwornik wysokotonowy był na tej samej wysokości, co przetworniki wysokotonowe kolumn głośnikowych obsługujących przednie kanały prawy i lewy. Ideałem jest sytuacja, gdy wszystkie trzy tweetery (kolumn przednich i centralnej) znajdują się na wysokości uszu. Jeżeli pomieszczenie nie pozwala na tak idealne ustawienie, umieść głośnik kanału centralnego bezpośrednio pod (zalecane) lub powyżej pionowej linii centralnej ekranu. Pozwoli to ulokować przetwornik wysokotonowy najbliżej pozornej linii przebiegającej pomiędzy tweeterami głównych głośników (prawego i lewego frontowego).

GŁOŚNIKI Efektowe

Ogólnie, kolumny głośnikowe obsługujące główne kanały efektowe systemu 5.1-kanałowego umieść na bocznych ścianach powyżej poziomu uszu, dodatkowo głośniki te powinny znajdować się nieznacznie z tyłu miejsca odsłuchu, tak aby wzorce promieniowania głośników uniknęły nadmiernej lokalizacji, która mogłaby rozpraszać podczas oglądania filmu. Należy unikać celowania kierunkowych głośników efektowych bezpośrednio do głównej strefy oglądania/odsłuchu. W niektórych przypadkach odbijanie się informacji efektowych od tylnej ściany przed dotarciem do uszu słuchaczy może być bardzo pożyteczne.

Dodatkową parę głośników efektowych (dla klasycznego systemu 7.1-kanałowego) montuje się w podobnej odległości, co głośniki surround systemu 5.1, ale ustawia nieco bardziej za słuchaczem, jak również nieco wyżej, a następnie pochyla się o odpowiedni kąt, by skierować przetworniki w stronę miejsca odsłuchu.

GŁOŚNIKI Sufitowe

W systemie Dolby Atmos wykorzystywane są dodatkowe głośniki sufitowe – dwa w wariancie podstawowym lub cztery w bardziej rozbudowanym – przy czym dwa głośniki umieszcza się nieco przed miejscem odsłuchu, a dwa kolejne nieco za nim i kieruje bezpośrednio w kierunku podłogi. W przypadku braku możliwości zainstalowania głośników sufitowych Dolby Atmos alternatywą są specjalnie opracowane przystawki głośnikowe, które ustawia się na frontowych, podłogowych kolumnach głośnikowych. Te specjalne konstrukcje skierowane są przetwornikami elektroakustycznymi w górę i generują dźwięk, który po odbiciu od powierzchni sufitu, sprawia wrażenie dochodzącego z góry.

ELEKTRONIKA – SERCE I MÓZG
SYSTEMU WIELOKANAŁOWEGO

W każdym zestawie audio-wideo, niezależnie od stopnia jego skomplikowania, najważniejszymi elementami są procesor AV i wielokanałowy wzmacniacz mocy, które pełnią rolę „mózgu i serca” typowego systemu kina domowego.

Procesor AV w pełni zarządza całym kinem domowym i pozwala przełączać pomiędzy różnymi źródłami. Po podłączeniu źródła procesor może dekodować dźwięk, umożliwiając regulację poziomu głośności, zarządzanie basem i kierując odkodowany dźwięk poprzez wzmacniacz mocy do kolumn głośnikowych. W wielu przypadkach procesor także przełącza i kieruje sygnały wideo do urządzenia wyświetlającego obraz.

Większość dzisiejszych źródeł wideo wykorzystuje połączenie HDMI do przesyłania sygnałów wysokiej rozdzielczości audio i wideo, dlatego upewnij się, czy wybrane przez Ciebie urządzenie ma wystarczającej liczby złączy HDMI (nie tylko wejść, ale również wyjść). Możesz oczywiście brać pod uwagę także inne źródła. Jeśli na przykład chcesz słuchać muzyki ze swojego iPada, umożliwi Ci to port USB na przedniej ściance? Być może masz odtwarzacz sieciowy Bluesound, który chcesz wykorzystać do strumieniowania muzyki do systemu – do tego idealnym będzie cyfrowe złącze optyczne lub koncentryczne.

Procesor AV ściśle współpracuje ze wzmacniaczem mocy. Urządzenie to ma tylko jedno zadanie – odebrać sygnał audio o stosunkowo niskim poziomie, wzmocnić go i przesłać dalej do kolumn głośnikowych, gdzie odtwarzany jest w postaci dźwięku. Chociaż wydaje się to dość proste, przeprowadzenie całego procesu w należyty sposób i przy zachowaniu minimalnych zniekształceń jest tym, co odróżnia kiepsko zaprojektowane wzmacniacze od tych o wysokiej jakości.

Dobrze zaprojektowany wzmacniacz powinien być w stanie odtworzyć wszystkie niuanse cichych pasaży filmowej ścieżki dźwiękowej, aby w chwilę później móc pokazać wszystkie trzaski i potęgę eksplozji, a wszystko bez utraty jakości jakiegokolwiek dźwięku.

KONSTRUKCJA DZIELONA
KONTRA AMPLITUNER AV

Kiedy procesor AV i wzmacniacz mocy połączone są w jedną konstrukcję, mamy do czynienia z amplitunerem kina domowego (amplitunerem AV). Rozwiązanie to pozwala ograniczyć koszt zakupu, w porównaniu z sytuacją, w której procesor AV i wzmacniacz mocy są niezależnymi urządzeniami. Warto być świadomym, że gęste upakowanie obwodów naraża tor sygnału audio na większe zakłócenia i szumy płynące z innych obwodów elektrycznych, a tym samym na utratę jakości dźwięku. Sprawę komplikuje konieczność zmieszczenia nie tylko 5-, 7- lub nawet 9-kanałowego wzmacniacza, lecz także dodatkowego wyposażenia, takiego jak tuner radiowy, odtwarzacz sieciowy lub obwody audio USB.

Ortodoksyjni fani audio często przywiązują dużą wagę do wspomnianych problemów i wybierają dzielone konstrukcje, które są w ogólnym rozrachunku droższe, wymagają więcej wolnej przestrzeni na ich ustawienie, ale za to gwarantują lepsze parametry pracy i doskonalszy dźwięk. Urządzenia te mają swoje niezależne zasilanie i niejednokrotnie pozwalają na rozbudowę i unowocześnianie urządzenia. Dotyczy to szczególnie procesora AV, który w dobie nieustannego rozwoju techniki starzeje się szybciej niż końcówka mocy.

GŁĘBOKI I MOCNY BAS.
JAK GO UZYSKAĆ?

Budując swój zestaw kina domowego koniecznie trzeba wziąć pod uwagę to, jaki bas zapewnią wybrane przez nas elementy systemu. Na rynku dostępnych jest wiele kolumn głośnikowych, które nie odtwarzają głębokiego basu lub nie zapewniają niskim tonom oczekiwanej potęgi. Jednym z rozwiązań jest zastosowanie dużych kolumn głośnikowych lub takich, które mają obudowę o dużej pojemności i duże przetworniki.

Czasami wielkość pomieszczenia odsłuchowego uniemożliwia lub ogranicza możliwość rozstawienia dużych kolumn wolnostojących, a głośniki podstawkowe nie gwarantują właściwej potęgi brzmienia. Rozwiązaniem jest zastosowanie subwoofera lub skorzystanie z regulacji barwy dźwięku i podbicie niskich częstotliwości. Pierwsze z rozwiązań jest bardziej kosztowne, bo wiąże się z zakupem głośnika subniskotonowego, ale zapewnia lepszą jakość dźwięku niż sztuczne i nieco „sztuczne” podbijanie niskich tonów.

Mocny bas, bez ryzyka uszkodzenia głośników

Uwaga! Jeżeli twój system audio składa się wyłącznie z niewielkich kolumn głośnikowych, może zdarzyć się, że podczas odtwarzania wymagających efektów dźwiękowych przetworniki zaczną zniekształcać dźwięk, co objawia się tzw. charczeniem, lub wręcz uszkodzą się. Może się to zdarzyć w sytuacji, kiedy głośnik nie jest przystosowany do odtwarzania aż tak niskich częstotliwości.

DOPASOWANIE BARWY DŹWIĘKU

Podczas kompletowania systemu kina domowego trzeba wziąć pod uwagę charakterystykę brzmienia kolumn głośnikowych. Każdy przetwornik ma swoją własną charakterystykę, na którą wpływają materiały, z których zbudowany jest głośnik, a także sama konstrukcja przetwornika. Budując system wielokanałowy warto zadbać o to, żeby wszystkie kolumny głośnikowe miały zbliżoną do siebie barwę dźwięku. Dzięki temu jakość efektów dźwiękowych pozostanie na bardzo wysokim poziomie, a całość zabrzmi w sposób niezwykle realistyczny.
Aby uzyskać pożądaną spójność dźwięku warto zbudować system w oparciu o kolumny głośnikowe od jednego producenta, a dodatkowo z tej samej serii. Doświadczone firmy mają w swojej ofercie przeważnie całą gamę kolumn głośnikowych w poszczególnych seriach – od niewielkich monitorów wykorzystywanych zazwyczaj do obsługi kanałów efektowych, przez konstrukcje wolnostojące, służące do obsługi przednich kanałów głównych, aż do głośnika centralnego.

KINO DOMOWE JAKO
ŹRÓDŁO MUZYKI

Chociaż nazwa „kino domowe” sugeruje, że zestaw wielokanałowy może być wykorzystywany jedynie podczas oglądania filmów, to w rzeczywistości doskonale sprawdza się także w roli systemu muzycznego hi-fi. Producenci z bogatym doświadczeniem w projektowaniu urządzeń audio-wideo wzbogacają swoje amplitunery i procesory AV w wiele funkcji i rozwiązań stworzonych z myślą o muzyce. Należą do nich m.in. specjalnie opracowane tory sygnałowe, gwarantujące najwyższą jakość odtwarzanego dźwięku, tryb taki jak np. Pure Direct, który omijając układy korekcji barwy i balansu zwiększa precyzję i czystość brzmienia, a także wejście Phono umożliwiające podłączenie gramofonu.
Dzięki temu amplitunery i procesory kina domowego mogą poszczycić się podobną finezją brzmienia, jak urządzenia stereo, i odtworzyć wszystkie detale muzyczne. Nie zawsze amplituner AV musi oznaczać gorszą jakość brzmienia muzyki w porównaniu ze stereofonicznym wzmacniaczem zintegrowanym. Przykładem mogą być zaawansowane amplitunery AV Yamaha, które zapewniają spektakularne efekty filmowe i gwarantują najwyższą jakość dźwięku muzyki.

Podstawą doskonałego brzmienia muzyki jest nie tylko dopracowana elektronika, lecz także, a może nawet przede wszystkim, wysokiej klasy kolumny głośnikowe. O ile niedrogie głośniki mogą sprawdzić się w przypadku kina domowego, o tyle przy odtwarzaniu muzyki dla wyrobionego ucha mogą pojawić się pewne zniekształcenia. Dużo lepszym rozwiązaniem, zazwyczaj także droższym, jest zbudowanie nagłośnienia w oparciu o kolumny głośnikowe stworzone z myślą o zastosowaniu w systemach muzycznych hi-fi. Głośniki te dostarczą oczekiwane brzmienie i jednocześnie z łatwością odtworzą dźwiękowe efekty specjalne w filmach i serialach, odtwarzanych np. z platform streamingowych, takich jak np. Netflix czy też płyt Blu-ray.

PODSUMOWANIE

Kino domowe to znacznie bardziej złożony zestaw audio od systemu stereofonicznego i przez to również trudniejszy w skompletowaniu i konfiguracji. Zatem reasumując – co trzeba zrobić przed zakupem? Dokładnie wymierzyć pomieszczenie, w którym będzie docelowo funkcjonował system kina domowego. Zastanowić się, z ilu kanałów dźwiękowych będziemy chcieli korzystać. Następnie należy skonfrontować chęci z możliwościami. Może się zdarzyć tak, że w małym pomieszczeniu nie da się upchać 7.1.2-kanałowej konfiguracji i należy zrezygnować z kanałów pionowych, czyli zejść do 7.1 albo frontowe kolumny podłogowe zamienić na podstawkowe. W wyjątkowych przypadkach, dojść może są sytuacji, w której najlepszym rozwiązaniem będzie zakup soundbara, bo niestety w „zagraconym” salonie nie będzie miejsca na ustawienie kolumn.
Jeśli planujesz w swoim domu czy mieszkaniu stworzyć system kina domowego, zachęcamy do odwiedzenia jednego z salonów Top Hi-Fi & Video Design i do zasięgnięcia opinii naszych ekspertów.