Aktualności


Aktualności

21-02-2016

Co to jest impedancja?

Wszyscy znamy ze szkoły prawo Ohma. Impedancja to rozwinięcie tej formuły. O ile w prawie Ohma mamy do czynienia z czystą rezystancją (oporem elektrycznym), to w przypadku impedancji uwzględnia się również czynniki indukcyjny i pojemnościowy – zależne od częstotliwości prądu przemiennego jakim jest też sygnał audio (niezależnie od tego czy mówimy o sygnale płynącym interkonektem między źródłem dźwięku a wzmacniaczem, czy o większych natężeniach prądu niezbędnych do napędzenia zestawów głośnikowych). W technice audio zwłaszcza ten drugi rodzaj połączeń wymaga większej uwagi od użytkowników.

Impedancja

Impedancja głośnika

Cewka drgająca głośnika ma określoną rezystancję i indukcyjność. Charakterystyka impedancji rośnie do wartości niewiele większej od wartości rezystancji cewki drgającej dla najniższych częstotliwości, do wartości znacznie wyższej przy częstotliwościach wysokich.

Jednocześnie, wskutek zjawiska rezonansu układu drgającego, który występuje we wszystkich głośnikach dynamicznych, na charakterystyce impedancji głośnika pojawia się jedno wyraźne maksimum. Leżące na skali częstotliwości bezpośrednio powyżej niego minimum wartości impedancji służy do wyznaczania impedancji znamionowej. Co więcej, wartość impedancji znamionowej standaryzuje się najczęściej do wartości 8 lub 4 omów, rzadziej do 6 omów, tak aby we wspomnianym minimum wartość impedancji nie była niższa o więcej niż 25% od zadeklarowanej impedancji znamionowej. Np. jeśli w minimum impedancji ma wartość 6,5 oma, to producent ma prawo określić głośnik jako znamionowo 8-omowy. Jednocześnie sama rezystancja cewki ma wartość jeszcze niższą. W głośnikach znamionowo 8-omowych rezystancja cewki drgającej wynosi zwykle 5 – 5,5 oma, w głośnikach znamionowo 4-omowych około 3 omów.

Warto pamiętać, że impedancja znamionowa nie ma żadnego związku z jakością głośnika. W niektórych konstrukcjach lepiej sprawdzają się głośniki 8-omowe, a w innych 4-omowe. O jakości brzmienia decyduje dopasowanie charakterystyki współpracującego z nimi wzmacniacza oraz szczegóły konstrukcyjne samego zestawu głośnikowego.

Wpływ zwrotnicy głośnikowej

Mając nawet najlepsze głośniki, to po umieszczeniu ich w obudowie zestawu głośnikowego zmienia się krzywa impedancji i zależnie od typu obudowy może dojść do dalszych wyraźnych rezonansów. W zestawach głośnikowych, gdzie współpracuje ze sobą kilka głośników i gdzie działa zwrotnica elektryczna (przydzielająca poszczególnym głośnikom odpowiednie zakresy częstotliwości), która fizycznie jest złożonym układem elementów indukcyjnych i pojemnościowych, występują jeszcze większe wpływy na przebieg impedancji.

Zależność impedancji i mocy

Jak już wspomniano, impedancja głośnika to miara tego, jak duży opór głośnik stawia przepływowi prądu ze wzmacniacza, do którego jest podłączony. Im niższa jest impedancja, to tym większą moc pobierze głośnik przy określonym napięciu.

Rotel RB-1582 MkII

Z tego względu, większość producentów sprzętu zapewnia odpowiednią moc wzmacniaczom, definiując ją dla dwóch określonych impedancji obciążenia. Minimalna impedancja obciążenia podawana dla większości wzmacniaczy w ich specyfikacjach wynosi najczęściej 4 omy, choć niektóre mogą pracować nawet i przy 2 omach. Nie należy jednak łączyć równolegle ze sobą dwóch i więcej zestawów głośnikowych, osiągając tym samym impedancję znacznie niższą od 4 omów. Tak utworzone, bardzo małe impedancje powodują zazwyczaj potężne przeciążenia wzmacniaczy, a nawet ich trwałe uszkodzenia.

W praktyce jednak oznacza to, że im mniejsza impedancja, tym bardziej wzmacniacz jest „zmuszany” do oddawania większej mocy (czyli tym trudniejsze obciążenie). Z tego też względu należy pamiętać, iż zestawów głośników o impedancji 4 omów nie powinno się podłączać do wzmacniaczy przystosowanych wyłącznie do współpracy z kolumnami 8-omowymi np. ze sprzętem typu vintage. Niestety grozi to poważnym uszkodzeniem stopnia mocy we wzmacniaczu, a w najgorszym przypadku także i samych kolumn.

Jak już wspomniano powyżej, impedancja składa się z rezystancji i reaktancji. Reaktancja zależy od częstotliwości (co oznacza zmianę jej wartości, jeśli zmienia się częstotliwość), w związku z czym od częstotliwości zależy również impedancja. Specyfikacja głośników generalnie określa „impedancję nominalną”, podaną w omach, lecz zmienia się ona w dość szerokim zakresie podczas normalnej pracy. Najwygodniejszym sposobem podawania impedancji jest wykres impedancji głośnika, na którym impedancja jest wykreślona w funkcji częstotliwości. Podobnie, jak większość graficznych specyfikacji, taki wykres dostarcza dużo cennych informacji, jeśli dany zestaw głośnikowy czy pojedynczy głośnik ma być zastosowany w połączeniu z konkretnym wzmacniaczem lub amplitunerem.

Yamaha MusicCast R-N803D

A zatem impedancja znamionowa głośnika, podawana w katalogach i prospektach, to najmniejsza wartość impedancji głośnika przy częstotliwości leżącej bezpośrednio powyżej częstotliwości podstawowego rezonansu mechanicznego głośnika.

Producenci podają zwykle impedancję znamionową głośnika jako 4 lub 8 omów.

Dostępne są również głośniki z wartością impedancji równą 6 omów. Ta impedancja, pośrednia pomiędzy 4 i 8 omów wynika zapewne z dwóch powodów. Jeden z nich to chęć zachowania jeszcze niskiej wartości zniekształceń nielinearnych, gdyż jak wiadomo zestawy głośnikowe o impedancji 8 omów mają mniejsze zniekształcenia nielinearne niż głośniki 4-omowe. Drugi powód to lepsze wykorzystanie mocy wzmacniacza, który na impedancji 6 omów oddaje większą moc niż na impedancji 8-omowej. Wielu producentów definiuje impedancję znamionową np. jako wartość czystej rezystancji, którą zastępuje się głośnik podczas procedury określania mocy elektrycznej dysponowanej ze źródła. Niemniej jednak, tym samym gwarantują, że wartość modułu impedancji dla żadnej wartości częstotliwości nie spadnie poniżej 80% tej wartości (np. 80% z 8 omów = 6,4 oma).

Głośniki ELAC Adante AF-61 z wartością impedancji równą 6 omów

Inną praktyką jest wyliczanie tzw. średniej impedancji dla zakresu średnio-niskotonowego, w którym występują największe moce i następnie „podciąganie” pod którąś ze standardowych wartości – 4, 6 lub 8 omów. Niektórzy producenci czynią to zbyt „optymistycznie”, zawyżając wartość impedancji wyłącznie dla celów marketingowych. Może nagle okazać się, że nasze duże kolumny o impedancji 4 omów faktycznie mają średnio 3,5 oma, a dla niektórych częstotliwości nawet 2-3 omy. Takie kolumny są bardzo trudnym obciążeniem przede wszystkim dla słabszych wzmacniaczy, co w najlepszym wypadku może prowadzić do zniekształceń dźwięku przy głośnym słuchaniu muzyki. Z tego względu głębsza znajomość tych zagadnień umożliwia zapewnienie optymalnego dopasowania głośników do wzmacniacza lub na odwrót.

Jeżeli masz pytania dotyczące impedancji zestawów głośnikowych a także chcesz dowiedzieć się więcej na ich temat, to zapraszamy do odwiedzenia jednego z salonów Top Hi-Fi & Video Design. Muzyka to nasza wielka pasja, więc chętnie się nią dzielimy, prezentując dostępne rozwiązania i możliwości brzmieniowe poszczególnych urządzeń. W naszej ofercie posiadamy szeroką zestawów głośnikowych, zróżnicowaną pod względem brzmieniowym, jak też konstrukcyjnym i funkcjonalnym, więc z łatwością znajdziemy optymalne dla ciebie rozwiązanie.

Przewodniki

Chcesz skompletować swój pierwszy zestaw audio?
Chciałbyś pogłębić swoją wiedzę? Zapraszamy do
zapoznania się z naszymi przewodnikami.

Kategorie produktów


Salony sprzedaży


Bydgoszcz
Katowice
Kielce
Kraków
Lublin
Łódź
Poznań (Woźna)
Poznań (Posnania)
Sopot
Szczecin
Warszawa (Andersa)
Warszawa (Naruszewicza)
Warszawa (Nowogrodzka)
Wrocław